Kaletka. Zapalenie kaletki | OMP#062

Odcinek sześćdziesiąty drugi podcastu Ortopedia  – Moja Pasja!

Kaletka, zapalenie kaletki.

Kaletka, gdzie by nie była, spełnia bardzo ważną funkcję, ale może się zapalić. Czy to kaletka podbarkowa, krętarza większego, przedrzepkowa czy głęboka Achillesa może stanowić problem, a jej leczenie będzie uzależnione od przyczyny powstania zapalenia. Ucisk, przeciążenie, problem metaboliczny, czy uszkodzenie mechaniczne? Posłuchaj, jak podejść do tematu zapalenia konkretnej kaletki, kiedy można myśleć o leczeniu zachowawczym, a kiedy pomoże tylko operacja!

Linki:

• Kanał YouTube Doktor Mick

Ortopedia Moja Pasja  – podcast w formie audio i wideo

Podcast udostępniam na wszelakich aplikacjach podcastowych typu iTunes (i wszystich które korzystają z katalogu iTunes) oraz Spotify, Google Podcast, Stitcher, iHeart Radio, Android

Oglądając wideo  zasubskrybuj proszę kanał na YouTube oraz kliknij symbol dzwoneczka, dzięki temu otrzymasz powiadomienie, gdy opublikuję nowy film.

A jeśli wolisz czytać to śmiało przewijaj w dół lub pobierz tekst w wersji PDF

Transkrypcja

Również w wersji  PDF

Czy to w barku, czy w kolanie, czy w okolicy biodra, wszędzie możemy spotkać coś co się nazywa kaletką. Co to jest ta kaletka? Czy to struktura? Czy to jakiś narząd? Do czego to służy i dlaczego się zapala? O tym wszystkim zaraz po intro.

Kaletki w naszym organizmie znajdują się w okolicach, gdzie dwie struktury mają szansę ocierać o siebie. Aby nie uszkadzały się, nie przecierały, organizm wytwarza pomiędzy nimi kaletki. Kaletkę można sobie wyobrazić jako nieoznaczalnie cienki woreczek wypełniony niewielką ilością płynu. To tak jakbyś pomiędzy dłonie wziął cieniutki woreczek do pakowania kanapek, do którego wcześniej wlejesz kilka kropli wody. Przyznasz, że dłonie na takim woreczku przesuwają się dużo łatwiej niż kiedy ocierają
o siebie bez niego. Kaletka nie jest więc skomplikowanym narządem. Jest w zasadzie przestrzenią.

Kaletki w naszym organizmie znajdują się w okolicach,
gdzie dwie struktury mają szansę ocierać o siebie.

Kaletkę można sobie wyobrazić jako nieoznaczalnie cienki woreczek
wypełniony niewielką ilością płynu.

Kaletka jest wyścielona błoną maziową, która wydziela z kolei tzw. płyn maziowy. Polska nazwa, osobiście mi się nie podoba. Po angielsku powiedzielibyśmy synovial fluid. Jakoś lepiej brzmi, nieprawda? Błona maziowa jest tak cieniutka, że obserwując struktury
w badaniach obrazowych, na przykład w badaniu USG lub w rezonansie magnetycznym, zdrowej kaletki nie widzimy. Jest nieoznaczalnie cienka. W badaniach widzimy po prostu, jak kończy się jedna struktura a zaczyna druga. Ponieważ badanie USG jest badaniem dynamicznym, to łatwiej w tym badaniu zlokalizować kaletkę, ponieważ obserwujemy ruch czy ślizg pomiędzy tkankami. Kiedy kaletkę widać, kiedy można zmierzyć jej grubość, to już jest coś z nią nie tak. Ale o tym za chwilę.

Kaletek mamy podobno około stu sześćdziesięciu i zazwyczaj mają wielkość kilku centymetrów. Znajdują się w okolicy stawów, ponieważ w to właśnie w obrębie stawów tkanki ruszają się względem siebie. Kaletka może izolować od siebie różne struktury.

I tak:

• Kaletki oddzielają kość od ścięgna – tu zaliczymy kaletkę pobarkową w okolicy stawu ramiennego, kaletkę głęboką ścięgna Achillesa w okolicy przyczepu tego ścięgna do kości piętowej, czy wreszcie kaletkę krętarza większego, oddzielającą krętarz większy kości udowej od pasma biodrowo-piszczelowego.
• Kaletki mogą oddzielać od siebie ścięgna – tu najlepszym przykładem jest kaletka brzuchato-półbłoniasta, znajdująca się z tyłu kolana i jak sama nazwa wskazuje oddziela ścięgno głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego od ścięgna mięśnia półbłoniastego.
• Wreszcie kaletki oddzielają skórę od głębiej położonych tkanek. Tu zaliczymy kaletkę wyrostka łokciowego lub kaletkę przedrzepkową.

Po co w ogóle mówić o kaletkach? A to dlatego, że często sprawiają kłopoty. I chociaż przeważnie mówimy o zapaleniu kaletki, to już etiologia tego zapalenia w poszczególnych kaletkach może być różna i przeważnie jest charakterystyczna dla danej kaletki. Nie wiem, czy to jasno określiłem. Chcę powiedzieć, że dana kaletka, np. kaletka krętarza większego, czy kaletka podbarkowa, mają swoje typowe przyczyny do wytworzenia zapalenia.

Dana kaletka ma swoje typowe przyczyny do wytworzenia zapalenia.

Cechy charakterystyczne stanu zapalnego obejmują ból, podwyższoną temperaturę tkanek i obrzęk. Kaletka może stać się bolesna w wyniku obrzęku błony maziowej. Ta z kolei wytwarza większą ilość płynu, który zbiera się wewnątrz kaletki, napina obrzękniętą błonę maziową, która jest jeszcze bardziej bolesna.

W obrębie kaletki może pojawić się infekcja

W obrębie kaletki może pojawić się infekcja, czyli dochodzi do zakażenia bakteryjnego. Taki stan spotyka się głównie w kaletkach zlokalizowanych bezpośrednio pod skórą, czyli np. w kaletce wyrostka łokciowego czy kaletce przedrzepkowej. W tych, ponieważ aby doszło do zakażenia, musi zostać uszkodzona skóra i ściana kaletki. Do jej wnętrza dostają się bakterie i powstaje infekcja. Rzadziej infekcji ulegają inne, położone głębiej kaletki. W nich może pojawić się infekcja, kiedy wykonywana jest punkcja kaletki bez zachowania zasad septyki. W takiej sytuacji bakteria ze skóry w czasie punkcji może zostać wprowadzona wraz z igłą do kaletki i tam spowodować infekcję.

Kaletka z infekcją trudno się leczy. Jeśli płukanie i stosowanie antybiotyków nie daje rezultatów, konieczne jest leczenie zabiegowe. W takiej sytuacji usuwa się kaletkę, jej zawartość, błoną maziową i ścianę. Taką operację można zrobić endoskopowo lub na otwarto, przecinając skórę. Ważne jest, aby taki zabieg przeprowadzić, kiedy wiemy dokładnie jaka bakteria jest przyczyną infekcji, tak aby można było zastosować dodatkowo antybiotykoterpię celowaną. Powstałą w wyniku usunięcia kaletki przestrzeń pod skórą należy zaszyć, tak aby ściany zrosły się ze sobą i nie gromadził się tam płyn. No i teraz zapytasz, czy w takim razie w tym miejscu nie będzie już kaletki, skoro wszystko się pozrasta? Otóż nie. Organizm po kilku miesiącach w potrzebnym mu miejscu potrafi od nowa wytworzyć kaletkę.

Organizm po kilku miesiącach w potrzebnym mu miejscu
potrafi od nowa wytworzyć kaletkę.

W większości przypadków jednak nie dochodzi do infekcji a do zapalenia bez infekcji. I tu postępowanie będzie różniło się w zależności od lokalizacji kaletki. Spróbuję omówić po krótce kilka z najczęstszych problemów.

Idąc od góry mamy zapalenie kaletki podbarkowej. To zapalenie może powstać w kilku sytuacjach.

W większości przypadków jednak nie dochodzi do infekcji
a do zapalenia bez infekcji

Pierwszą możliwą jest sytuacją jest zaburzenie biomechaniki barku. Osłabienie mięśni stożka rotatorów doprowadza do ocierania guzka większego i samych ścięgien stożka rotatorów o wyrostek barkowy. W takiej sytuacji wskazane jest postępowanie przeciwzapalne doustne, doraźnie miejscowe podanie leku sterydowego do kaletki oraz fizjoterapia, czyli ćwiczenia wzmacniające stożek rotatorów. Nieoceniona jest tu oczywiście współpraca z doświadczonym fizjoterapeutą.

Gorzej, jeśli do zapalenia dochodzi w wyniku uszkodzenia ścięgien czy masywnych zmian w obrębie stawu barkowo-obojczykowego. W takiej sytuacji postępowanie zachowawcze, pomimo, że warte spróbowania, nie jest skuteczne. Trzeba zlikwidować przyczynę, a to oznacza konieczność leczenia operacyjnego. W tym przypadku np. szycie ścięgien mięśni stożka rotatorów, czy plastykę stawu barkowo-obojczykowego.

W okolicy biodra znajdujemy wspomnianą już przeze mnie kaletkę krętarza większego. Tu przyczyna, podobnie jak w barku może być mechaniczna. Tak dzieje się kiedy pasmo biodrowo-piszczelowe jest zbyt bardzo napięte i wiele razy powtarzamy jego przesunięcie nad krętarzem, np. w trakcie chodzenia, biegania czy jazdy na rowerze. Mówi się nawet o zespole pasma biodrowo-piszczelowego, przy czym samo pasmo może przeskakiwać również nad nadkłykciem bocznym kości udowej. Ból w tej okolicy też jest nazywany zespołem pasma biodrowo-piszczelowego.

Biomechaniczne przyczyny zapalenia kaletki krętarza większego leczy się głównie fizjoterapią, a więc znów sięgamy po pomoc naszych fizjoterapeutów. Rozciągamy i rolujemy pasmo biodrowo-piszczelowe, wzmacniamy mięśnie pośladkowe, stabilizujemy miednicę i działamy p. zapalnie.

Biomechaniczne przyczyny zapalenia kaletki krętarza większego
leczy się głównie fizjoterapią

Zapalenie w obrębie kaletki krętarza większego może powstać również w wyniku częściowego uszkodzenia przyczepu ścięgien mięśni pośladkowych, podobnie jak w barku przy uszkodzeniu ścięgien mięśni stożka. Nie wiadomo zresztą co jest pierwsze. Czy konflikt mechaniczny powoduje zapalenie i wtórne uszkodzenie ścięgien mięśni pośladkowych, czy może pierwotnie uszkodzone ścięgna zaburzają biomechanikę i dochodzi do zapalenia. Tak czy inaczej w przypadku stwierdzenia zmian w obrębie ścięgien pośladkowych, sama rehabilitacja może być długa lub może okazać się nieskuteczna.

Ortopeda może podjąć decyzję o ostrzyknięciu przyczepów koncentratem PRP

Wtedy w zależności od stopnia ich uszkodzenia ortopeda może podjąć decyzję o ostrzyknięciu przyczepów koncentratem osocza bogatego w płytkopochodne czynniki wzrostu (choć nie każdy w to wierzy) lub o leczeniu operacyjnym. W mojej praktyce zdecydowanie częściej kwalifikuję pacjentów do ostrzyknięć. Rzadko trafiają pacjenci z na tyle dużym uszkodzeniem ścięgien, aby trzeba było ich operować. Zdecydowanie częściej, są to zmiany typu entezopatii lub uszkodzeń częściowych, które być może w sprzyjających warunkach wygoiłyby się wreszcie same, jednak istnieją przesłanki, że pobudzenie procesu gojenia czynnikami ten czas skraca. W każdym razie na pewno nie wydłuża, więc w razie czego nic nie tracimy.

Poniżej biodra jest kolano, a tu kaletka brzuchato-półbłoniasta. O ile jest to ważna okolica i często odnotowujemy tu problemy, bo wysięk w kaletce brzuchato-półbłoniastej to nic innego jak dobrze znana torbiel Bakera, to tym razem nie będę wchodził w szczegóły, bo samą torbiel Bakera omówiłem dokładnie w osobnym, to jest w pięćdziesiątym trzecim odcinku podcastu.

Kaletka przedrzepkowa i podobna do niej kaletka wyrostka łokciowego często zapala się, można powiedzieć bez uchwytnej przyczyny. Czasem jest to uderzenie, czasem ucisk, a czasem problemy metaboliczne, jak chociażby dna moczanowa. Leczenie takiego zapalenia to przede wszystkim wykluczenie przyczyny oraz stosowanie leków przeciwzapalnych. Kiedy wysięk jest wyczuwalny palcem, skuteczna może być punkcja, usunięcie wysięku i podanie leku sterydowego. Zdarza się, że taką punkcję z podaniem leku trzeba powtórzyć 2 – 3 razy.

Ostatnią kaletką, którą chciałabym dziś omówić, jest kaletka głęboka ścięgna Achillesa. Tu zapalenie oprócz ucisku, może wynikać ponownie z częściowego uszkodzenia przyczepu ścięgna achillesa lub powodów metabolicznych. Specyfiką problemu zapalnego w tej okolicy jest deformacja krawędzi tylnej kości piętowej, czyli tak zwana pięta Huglunda. W takiej sytuacji dochodzi do drażnienia ścięgna i do ucisku na kaletkę przez krawędź kości piętowej, co oznacza, że aby wyleczyć problem, konieczna może być plastyka kości.

Podsumowując:

• Kaletek jest wiele i część z nich potrafi się zapalać
• W każdym przypadku należy wykluczyć pierwotną lub wtórną infekcję oraz możliwe przyczyny metaboliczne.
• W większości przypadków wystarcza leczenie zachowawcze w formie działania przeciwzapalnego oraz odpowiedniej fizjoterapii.
• Czasem wreszcie, o czym chyba ostatecznie nie wspomniałem, konieczne może być chirurgiczne usunięcie kaletki w przypadku jej przerostu, przy braku ewidentnych przyczyn strukturalnych i braku poprawy po leczeniu zachowawczym. W takich sytuacjach kaletkę usuwamy endoskopowo lub na otwarto, podobnie jak w przypadkach infekcji.

To już wszystko w tym odcinku. Bardzo dziękuję, że wysłuchałeś bądź wysłuchałaś go do końca. Napisz proszę w komentarzu jakie Ty masz sprawdzone sposoby na leczenie zapalonych kaletek. Może jakaś konkretna fizykoterapia lub może jakieś metody niekonwencjonalne?

Żegnam się tymczasem i życzę wielu wspaniałych i bezpiecznych aktywności sportowych. Do usłyszenia.

Czekam również na opinie w serwisie iTunes i z góry za nie dziękuję.

Pozdrawiam i do usłyszenia!